Ergenlik döneminde ki çocuğumun özgüvenini nasıl destekleyebilirim?
Kızım 15 yaşında ve son zamanlarda kendini aşırı eleştiriyor, sürekle “yetersizim” diyor. Okulda söz hakkı almak istemiyor, sosyal ortamlarda hep geri planda kalıyor. Onu cesaretlendirmeye çalıştığımda ise daha da içine kapanıyor ve odasına kapanıyor. Bu durum beni çok endişelendiriyor, çünkü eskiden çok daha dışa dönük ve istekli bir çocuktu. Ergenlik döneminde özgüvenini yerine getirmek ve ona destek olmak için neler yapabilirim, hangi yaklaşımlar işe yarar?
Murat BİLİM Psikolog
Ergenlik dönemi, benlik algısının yoğun bir şekilde sorgulandığı, akran onayının önem kazandığı ve bireyin kendini sıklıkla eleştirdiği bir süreçtir. Kızınızın "yetersizim" gibi ifadeler kullanması ve sosyal ortamlardan çekilmesi, bu döneme özgü özgüven dalgalanmalarının bir yansıması olabilir. Öncelikle, onu cesaretlendirmeye çalışırken içine kapanması oldukça yaygın görülen bir durum. Doğrudan tavsiye vermek veya "sen aslında şöyle iyisin" demek, bazen ergen tarafından baskı veya anlaşılmamak olarak algılanabilir. Bunun yerine, yargılamadan ve eleştirmeden dinlemeye odaklanabilirsiniz. "Bugün okulda nasıldı?" sorusu yerine, "Bugün seni en çok ne yordu?" veya "Şu an kendin hakkında neler düşünüyorsun, anlatmak ister misin?" gibi açık uçlu ve duygusuna odaklanan sorular sorarak iletişim kapısını aralayabilirsiniz. Onun duygularını geçiştirmeden veya küçümsemeden kabul etmek ("Bu hissettiğin çok normal, bu konuda gerçekten zorlanıyorsun anlaşılan") ilişkinizde güvenli bir alan yaratacaktır. Somut olarak, başarı odaklı değil, çaba odaklı geri bildirimler vermek işe yarayabilir. "Sınavdan iyi not aldın" demek yerine, "Bu sınav için gösterdiğin düzenli çalışma disiplinini takdir ediyorum" diyebilirsiniz. Bu, sonuca değil sürece ve kontrol edebileceği şeylere vurgu yapar. Ayrıca, onu ilgi alanlarına yönlendirmek (bir spor, sanat dalı, müzik veya gönüllülük projesi) küçük adımlarla başarı deneyimleri yaşamasını sağlayabilir. Bu faaliyetler, okul veya akran ortamından bağımsız bir "yeterlilik" duygusu geliştirmesine yardımcı olur. Sosyal ortamlarda geri planda kalmasını eleştirmeden, birlikte yapmaktan keyif aldığı aktiviteleri planlayarak ve belki bir iki yakın arkadaşıyla küçük buluşmalar organize ederek sosyal etkileşimi düşük tempoda destekleyebilirsiniz. Unutmayın ki bu dönemde ebeveyn olarak sizin sabrınız ve sarsılmayan sevginiz en büyük güven kaynağıdır. Ancak, kızınızın içe kapanması ve özgüven sorunları günlük işlevselliğini (okul başarısı, yeme-uyku düzeni, temel sosyalleşme) belirgin şekilde bozuyorsa veya umutsuzluk, değersizlik duyguları çok yoğunsa, bizimle iletişime geçip randevu alabilirsiniz. Kızınıza bu duygularla baş etme becerilerini, olumsuz düşünce kalıplarını yeniden yapılandırmak ve özgüvenini güçlü temellerde inşa etmek için güvenli bir ortam sunabiliriz.
Psikolog Murat Bilim Sorunuza Özel Bunları Önerdi
Uzmanınız bu konuyla ilgili faydalı bulacağınız kaynakları sizin için seçti.