Okul öncesi çocuklarda ara sıra görülen ve amacı hırsızlık olmayan vak’alar geçici olup anne babadan yeterli ilgi ve sevgi gördüğünde kendiliğinden kaybolmaktadır. Asıl ciddiye almamız gereken, okul çağında görülen hırsızlık olaylarıdır. Çocuk ihtiyacı olduğu için değil, ruhsal açlığını gidermek için sıra arkadaşının kalem, silgi, açacak gibi eşyalarını çalmaktadır. Anne babasının cebinden veya cüzdanından para çalıp bununla arkadaşlarına kola ve yiyecek ısmarlayan bir çocuk, arkadaşlarının ilgisini çekmek ve onların gözünde değer kazanmak istemektedir. Çocuk evde bulamadığı sevgi ve ilgiyi arkadaşlarında aramaktadır.
Kendileriyle konuşulmadan, onayları alınmadan yatılı okula verilen çocuklar evde istenmedikleri ve sevilmedikleri için yatılı okula verildiklerini düşünürler. Kendilerini değersiz hisseden, güven duygusu gelişmemiş bu çocukların da sık sık kuralları çiğnedikleri, derslerini ihmal ettikleri ve hırsızlık yaptıkları bilinmektedir.
Hırsızlık (Kleptomani) Çocuklarda ve Ergenlerde Hakkında Merak Edilenler
Çocuğunuzun sahip olmaması gereken eşyaları (kalem, oyuncak, para) sakladığını fark etmek, okuldan veya arkadaşlarından sık sık kayıp eşya şikayetleri gelmesi, cüzdanınızdaki paranın açıklanamayan şekilde azalması ve çocuğunuzun bu konularda aşırı savunmacı veya endişeli davranması önemli işaretlerdir. Bu durumda öncelikle suçlayıcı olmayan, anlamaya yönelik bir iletişim kurmak ve bir çocuk ergen psikoloğundan profesyonel destek almak önerilir.
Kleptomani, kişinin maddi ihtiyaç veya değerinden bağımsız olarak, karşı konulamaz bir dürtüyle ihtiyacı olmayan nesneleri çalmasıyla karakterize bir dürtü kontrol bozukluğudur. Çocuk ve ergenlerde bu davranış genellikle altında yatan duygusal sıkıntıların (öfke, kıskançlık, değersizlik hissi, ilgi eksikliği) bir dışavurumu olarak ortaya çıkabilir. Bir alışkanlık veya davranış problemi olmaktan öte, psikolojik destek gerektiren bir durumdur.
Sakin kalın ve suçlayıcı, aşağılayıcı bir dil kullanmayın. Davranışın kendisine odaklanmak yerine, altında yatan duyguları anlamaya çalışın. 'Bu senin karakterin değil, bir sorunun var ve bunu birlikte çözeceğiz' mesajını verin. Cezalandırmak yerine, çalınan eşyayı iade etme sorumluluğunu üstlenmesine rehberlik edin. En önemlisi, bu durumu bir uzmanla (çocuk ergen psikoloğu) konuşmanın gerekli olduğunu açıklayın.
Okul öncesi dönemde (3-5 yaş) mülkiyet kavramı tam oturmadığı için 'almak' davranışı gelişimsel bir süreç olabilir. Ancak, okul çağına (6-7 yaş ve sonrası) gelindiğinde ve özellikle tekrarlayan, planlı, gizlenen ve ihtiyaç duyulmayan eşyaları hedef alan çalma davranışları ciddiye alınmalı ve mutlaka bir çocuk psikoloğu tarafından değerlendirilmelidir. Ergenlik dönemindeki hırsızlık ise daha karmaşık psikolojik dinamiklerin işareti olabilir.
Çocuk ve ergenlerde bu davranışın altında; aile içi ilgi ve sevgi eksikliği, kardeş kıskançlığı, özgüven ve değersizlik duyguları, akran grubuna kabul edilme isteği, öfke ve intikam duygularını ifade etme, depresyon, kaygı bozuklukları veya travmatik yaşantılar yatabilir. Davranış, çocuğun yaşadığı içsel boşluğu veya acıyı doldurmak için bilinçsizce başvurduğu bir yöntem haline gelebilir.
Mersin'de, çocuk ve ergen psikolojisi alanında uzmanlaşmış bir psikologdan (örneğin, Psikolog Murat Bilim) destek alabilirsiniz. Profesyonel bir değerlendirme, davranışın altında yatan duygusal ve psikolojik nedenleri anlamaya, aile dinamiklerini gözden geçirmeye ve çocuğa/ergene daha sağlıklı baş etme mekanizmaları kazandırmaya yönelik bireysel terapi ve aile danışmanlığı sürecini başlatacaktır. Erken müdahale, sorunun kalıcı bir davranış modeline dönüşmesini önlemede kritiktir.