Kliptomani Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir?
Ben, 48 yaşında bir banka müdürüyüm ve son bir yıldır yaşadığım bir durum beni derinden endişelendiriyor. Marketlerden veya mağazalardan ihtiyacım olmayan, değersiz küçük eşyaları çalmaya başladım. Bu dürtü aniden geliyor ve çalma eylemi sırasında yoğun bir heyecan, ardından da büyük bir suçluluk ve korku yaşıyorum. Maddi durumum iyi, bu eylemleri ihtiyaçtan yapmıyorum. Kendimi kontrol edemiyormuş gibi hissediyorum ve bu durumun iş ve sosyal itibarımı mahvedeceğinden panik duyuyorum. Bu nedir ve bu kontrolsüz çalma dürtüsüyle nasıl başa çıkabilirim?
Murat BİLİM Psikolog
Öncelikle bu zorlu deneyiminizi paylaştığınız için teşekkür ederim. Yaşadığınız durum, sizin de tahmin ettiğiniz gibi, kliptomani olarak adlandırılan bir dürtü kontrol bozukluğu ile ilişkili olabilir. Bu durum, kişinin ihtiyacı olmadığı veya maddi değeri düşük nesneleri çalmaya yönelik tekrarlayan, karşı konulamaz dürtüler hissetmesi ve bu eylem öncesinde gerginlik, eylem sırasında haz veya rahatlama, sonrasında ise suçluluk, pişmanlık veya korku yaşaması şeklinde kendini gösterir. Önemli olan, bu davranışın altında yatan nedenlerin anlaşılmasıdır.Kliptomani genellikle temel bir ihtiyaçtan (açlık, parasızlık) değil, daha çok psikolojik faktörlerden kaynaklanır. Bu dürtüler, stres, kaygı, depresyon, öfke veya kişinin kendini ifade edememesi gibi duygusal durumlarla tetiklenebilir. Çalma eylemi, geçici bir rahatlama veya heyecan sağlayarak bu olumsuz duygulardan kaçınma yolu haline gelebilir. Yaşadığınız suçluluk ve korku duyguları ise oldukça yaygındır ve bu durumun sizin karakterinizle veya ahlaki değerlerinizle ilgili olmadığını, bir sağlık sorunu olarak ele alınması gerektiğini gösterir.Bu döngüyü kırmak için atabileceğiniz bazı adımlar olabilir. Öncelikle, dürtünün geldiği anları ve öncesindeki duygu durumunuzu (stres, can sıkıntısı, öfke vb.) bir günlükte not etmek, tetikleyicileri fark etmenize yardımcı olabilir. Dürtü hissettiğinizde, ortamdan uzaklaşmak, derin nefes egzersizleri yapmak veya dikkatinizi başka bir aktiviteye yönlendirmek gibi alternatif başa çıkma stratejileri geliştirmeyi deneyebilirsiniz. Kendinize karşı şefkatli olmanız ve bu sürecin zaman alabileceğini kabul etmeniz de önemlidir.Ancak, kliptomani karmaşık bir durumdur ve genellikle profesyonel destek olmadan üstesinden gelmek zordur. Bu davranışlar yasal sonuçlar doğurabileceği gibi, sizin de belirttiğiniz gibi, öz saygınızı ve yaşam kalitenizi ciddi şekilde etkileyebilir. Bu nedenle, bu konuda deneyimli bir psikolog veya psikiyatristten destek almanızı önemle tavsiye ederim. Bir uzman, durumunuzu değerlendirerek, altta yatan nedenleri anlamanıza ve bilişsel davranışçı terapi gibi etkili yöntemlerle dürtülerinizi yönetmenize yardımcı olabilir. Unutmayın, yardım istemek güçlülük göstergesidir ve bu sorunla yalnız baş etmek zorunda değilsiniz.