Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB)

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB), genellikle çocukluk döneminde başlayan ve yaşam boyu devam edebilen nörogelişimsel bir bozukluktur. Dikkatsizlik, hiperaktivite ve dürtüsellik belirtileriyle kendini gösterir. DEHB, bireyin akademik, mesleki ve sosyal işlevselliğini olumsuz etkileyebilir. Tanı, DSM-5 veya ICD-11 kriterlerine göre klinik değerlendirme ile konulur.

Belirtileri / Özellikleri

DEHB’nin temel belirtileri üç ana grupta toplanır: dikkatsizlik (örneğin, dikkati sürdürmede güçlük, unutkanlık), hiperaktivite (örneğin, kıpırdanma, yerinde duramama) ve dürtüsellik (örneğin, söz kesme, sıra beklemede zorluk). Belirtiler en az iki ortamda (ev, okul, iş) görülür ve gelişimsel düzeye göre aşırıdır.

Sebepleri / Mekanizması

DEHB’nin kesin nedeni bilinmemekle birlikte, genetik faktörlerin önemli rol oynadığı düşünülmektedir. Beyindeki dopamin ve norepinefrin gibi nörotransmitterlerdeki dengesizlikler, özellikle prefrontal korteks işlevlerinde bozulmaya yol açar. Çevresel faktörler (örneğin, düşük doğum ağırlığı, gebelikte sigara kullanımı) da riski artırabilir.

Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı

Dikkat, hiperaktivite veya dürtüsellik belirtileri günlük yaşamda belirgin zorluklara yol açıyorsa (örneğin, okul başarısında düşüş, işte verimsizlik, sosyal ilişkilerde sorunlar) bir ruh sağlığı uzmanına başvurulmalıdır. Erken tanı ve uygun tedavi (ilaç, psikoeğitim, davranışçı müdahaleler) belirtileri yönetmede etkilidir.