Dispraksi nedir

Dispraksi, gelişimsel koordinasyon bozukluğu olarak da bilinen, motor becerilerin planlanması, organize edilmesi ve yürütülmesinde zorluklarla kendini gösteren nörogelişimsel bir durumdur. Bu durum, ince ve kaba motor becerileri etkileyerek yazma, ayakkabı bağlama, top yakalama gibi eylemleri zorlaştırır. Dispraksi, zeka geriliği ile ilişkili değildir; bireyler normal veya üstün zekaya sahip olabilir.

Belirtileri / Özellikleri

Dispraksi belirtileri yaşa ve bireye göre değişir. Çocuklarda geç dönüm noktaları (emekleme, yürüme), sakarlık, düşük kas tonusu, el-göz koordinasyonunda zorluk, el işlerinde beceriksizlik ve dil gelişiminde gecikme görülebilir. Yetişkinlerde ise zaman yönetimi, organizasyon, denge ve ince motor görevlerde (düğme ilikleme, yemek yapma) güçlük öne çıkar. Ayrıca, duyusal hassasiyetler ve sosyal becerilerde zorluk da eşlik edebilir.

Sebepleri / Mekanizması

Dispraksinin kesin nedeni bilinmemekle birlikte, beyindeki motor planlama ve koordinasyondan sorumlu bölgelerdeki (beyincik, bazal ganglionlar) işlev farklılıkları rol oynar. Genetik yatkınlık, erken doğum, düşük doğum ağırlığı ve doğum sırasında oksijen eksikliği risk faktörleri arasındadır. Dispraksi sıklıkla dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB), disleksi ve otizm spektrum bozukluğu gibi diğer nörogelişimsel durumlarla birlikte görülür.

Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı

Çocuğun motor becerileri yaşıtlarına göre belirgin şekilde geriyse, günlük aktivitelerde (giyinme, yemek yeme) sürekli zorluk yaşıyorsa veya okul performansı olumsuz etkileniyorsa bir çocuk doktoru veya gelişim uzmanına danışılmalıdır. Yetişkinlerde iş, sosyal yaşam veya öz bakımda işlevsellik kaybı varsa klinik bir psikoloğa veya nöroloğa başvurulması önerilir.