D ile başlayan terimler

• Davranışsal bağımlılıklar nelerdir

  Davranışsal bağımlılıklar, madde kullanımı olmaksızın tekrarlayan davranışların kontrol kaybı, tolerans ve yoksunluk belirtileriyle seyrettiği bağımlılık türleridir.

• Duygusal ihmal nedir

  Duygusal ihmal, bakım veren kişinin çocuğun duygusal ihtiyaçlarına yanıt vermemesi, duygularını fark etmemesi veya onaylamaması durumudur.

• Dispraksi nedir

  Dispraksi, motor becerilerin planlanması ve koordinasyonunda güçlükle karakterize nörogelişimsel bir durumdur; günlük yaşam aktivitelerini etkiler.

• Disleksi belirtileri

  Disleksi belirtileri, okuma güçlüğü, harf karıştırma, yavaş okuma ve yazma hataları gibi öğrenme sürecini etkileyen nörogelişimsel işaretlerdir.

• DEHB nöropsikolojisi

  DEHB nöropsikolojisi, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu'nun beyin yapısı, işlevi ve bilişsel süreçlerle ilişkisini inceleyen bilim dalıdır.

• Demans belirtileri ve tanı

  Demans, hafıza, düşünme ve sosyal becerilerde günlük yaşamı etkileyecek düzeyde ilerleyici kayıpla karakterize bir sendromdur. Tanı, klinik değerlendirme ve bilişsel testlere dayanır.

• Diyalektik davranış terapisi (DBT)

  Diyalektik davranış terapisi (DBT), özellikle borderline kişilik bozukluğu olan bireylerde duygu düzenleme, kişilerarası beceriler ve sıkıntı toleransını geliştirmeyi hedefleyen kanıta dayalı bir psikoterapi yöntemidir.

• Duygu düzenleme becerileri

  Duygu düzenleme becerileri, bireyin duygusal tepkilerini fark etme, anlama ve uygun şekilde yönetme yetenekleridir. Bu beceriler, duyguların yoğunluğunu ve süresini ayarlamayı içerir.

• Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB)

  Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB), dikkatsizlik, aşırı hareketlilik ve dürtüsellikle karakterize nörogelişimsel bir bozukluktur.

• Duygusal zeka eğitimi

  Duygusal zeka eğitimi, duyguları tanıma, anlama, yönetme ve etkili iletişim kurma becerilerini geliştirmeyi hedefleyen yapılandırılmış bir öğrenme sürecidir.

• Duygusal ihmal

  Duygusal ihmal, bakım veren kişinin çocuğun duygusal ihtiyaçlarına yanıt vermemesi, duygularını fark etmemesi veya onaylamaması durumudur; fiziksel ihmalden farklı olarak görünmezdir.

• Duygu düzenleme güçlüğü

  Duygu düzenleme güçlüğü, bireyin duygusal tepkilerini etkili bir şekilde yönetememesi, duyguların yoğunluğunu, süresini veya ifadesini kontrol etmekte zorlanmasıdır.

• Dissosiyatif kimlik bozukluğu tanı kriterleri

  Dissosiyatif kimlik bozukluğu (DKB), kişinin iki veya daha fazla farklı kimlik durumu sergilemesiyle karakterize, DSM-5'te tanımlanan bir dissosiyatif bozukluktur.

• Dini başa çıkma

  Dini başa çıkma, bireyin stresli yaşam olayları karşısında dini inanç, uygulama ve manevi kaynakları kullanarak uyum sağlama sürecidir.

• Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu alt tipleri

  Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) alt tipleri, DSM-5'te tanımlanan dikkatsizliğin baskın olduğu, hiperaktivite-dürtüselliğin baskın olduğu ve bileşik tip olmak üzere üç ana gruptur.

• Derin öğrenme ve nöroplastisite

  Derin öğrenme, yapay sinir ağlarının çok katmanlı yapısıyla örüntü tanıma ve öğrenme sağlarken; nöroplastisite, beynin deneyimlere bağlı olarak yapısal ve işlevsel olarak yeniden şekillenme yeteneğidir.

• Denge teorisi

  Denge teorisi, bireylerin tutum ve davranışlarını bilişsel uyum sağlamak için dengeleme eğilimini açıklayan sosyal psikoloji kuramıdır.

• Değerler envanteri

  Değerler envanteri, bireylerin yaşamlarında öncelikli gördüğü değerleri (örneğin, başarı, yardımseverlik) sistematik olarak değerlendiren psikolojik ölçüm aracıdır.

• Davranışsal inhibisyon sistemi

  Davranışsal inhibisyon sistemi (BIS), ceza, hayal kırıklığı ve belirsizlik gibi uyaranlara yanıt olarak davranışı durdurup kaygı ve kaçınmayı tetikleyen nörobiyolojik bir sistemdir.

• Davranışsal aktivasyon terapisi

  Davranışsal aktivasyon terapisi, depresyon tedavisinde kullanılan, kişinin keyif ve başarı duygusu veren etkinlikleri planlayarak olumsuz ruh halini iyileştirmeyi hedefleyen yapılandırılmış bir psikoterapi yöntemidir.

• Damping sendromu

  Damping sendromu, mide ameliyatı sonrası besinlerin ince bağırsağa hızlı geçişiyle oluşan, bulantı, çarpıntı, terleme ve ishal gibi belirtilerle seyreden bir durumdur.

• Dahil etme-dışlama paradigması

  Dahil etme-dışlama paradigması, bireylerin sosyal kabul veya reddedilme deneyimlerini incelemek için kullanılan deneysel bir yöntemdir.

• Davranış gönüllülüğü

  Davranış gönüllülüğü, bir bireyin belirli bir davranışı gerçekleştirme yönündeki içsel istekliliği ve bu davranışı dışsal zorlama olmaksızın başlatma eğilimidir.

• Davranış istekliliği

  Davranış istekliliği, bireyin belirli bir davranışı gerçekleştirmeye yönelik içsel motivasyonu ve hazırbulunuşluk düzeyidir.

• Davranış sẵn sàng

  Davranışsal hazırlık, bireyin belirli bir davranışı sergilemek için gerekli fiziksel, bilişsel ve duygusal kaynaklara sahip olma durumudur.

• Davranış hazırlığı

  Davranış hazırlığı, bir eylemi gerçekleştirmek için zihinsel ve fiziksel olarak önceden düzenlenme sürecidir; algı, dikkat ve motor sistemlerin hedefe yönelik olarak ayarlanmasını içerir.

• Davranış yatkınlığı

  Davranış yatkınlığı, bir bireyin belirli bir davranışı sergilemeye genetik, çevresel veya öğrenilmiş faktörler nedeniyle yatkın olması durumudur.

• Davranış eğilimi

  Davranış eğilimi, bireyin belirli bir durumda belirli bir şekilde davranmaya yatkın olmasıdır; kişilik özellikleri ve alışkanlıklarla şekillenir.

• Davranış itkisi

  Davranış itkisi, bireyin belirli bir eylemi gerçekleştirmeye yönelik güçlü, ani ve kontrol edilmesi güç bir dürtüyü ifade eder.

• Davranış dürtüsü

  Davranış dürtüsü, bireyin belirli bir eylemi gerçekleştirmeye yönelik ani, güçlü ve kontrol edilmesi güç bir içsel itkidir. Genellikle dürtü kontrol bozuklukları veya bağımlılıklarla ilişkilendirilir.

• Davranış motivasyonu

  Davranış motivasyonu, bireyin belirli bir davranışı başlatma, sürdürme ve yönlendirme sürecini etkileyen içsel ve dışsal faktörlerin bütünüdür.

• Davranış güdüsü

  Davranış güdüsü, bir organizmayı belirli bir hedefe yönlendiren içsel veya dışsal uyarıcıların oluşturduğu psikolojik itici güçtür.

• Davranış niyeti

  Davranış niyeti, bir bireyin belirli bir davranışı gerçekleştirme yönündeki bilinçli kararlılığı ve motivasyonudur; Planlı Davranış Teorisi'nde davranışın en yakın belirleyicisidir.

• Davranış amacı

  Davranış amacı, bir bireyin belirli bir davranışı sergilemesinin ardındaki hedef veya nedeni ifade eden psikolojik kavramdır.

• Davranış hedefi

  Davranış hedefi, bireyin belirli bir davranışı sergilemek için kendine koyduğu somut, ölçülebilir ve ulaşılabilir amaçtır. Psikoterapide sıkça kullanılır.

• Davranış beklentisi

  Davranış beklentisi, bireyin belirli bir durumda başkalarının veya kendisinin nasıl davranması gerektiğine dair önceden oluşturduğu zihinsel öngörüdür.

• Davranış normu

  Davranış normu, belirli bir toplum veya grup içinde kabul edilebilir ve beklenen davranış kalıplarını tanımlayan kurallar bütünüdür.

• Davranış standardı

  Toplum veya grup tarafından belirlenen, belirli durumlarda beklenen kabul edilebilir davranış kuralları ve normlarıdır.

• Davranış kuralı

  Davranış kuralı, bireyin belirli durumlarda nasıl davranması gerektiğini belirleyen, toplumsal veya kişisel normlardan türeyen yazılı veya sözlü yönergelerdir.

• Davranış ilkesi

  Davranış ilkesi, bireyin eylemlerini yönlendiren temel kurallar ve motivasyonel faktörlerdir. Psikolojide, davranışın nedenlerini ve sonuçlarını anlamak için kullanılır.

• Davranış teorisi

  Davranış teorisi, insan ve hayvan davranışlarının gözlemlenebilir uyaran-tepki ilişkileriyle açıklanabileceğini savunan psikolojik yaklaşımdır.

• Davranış kuramı

  Davranış kuramı, insan ve hayvan davranışlarının gözlemlenebilir uyaran-tepki ilişkileriyle açıklanabileceğini savunan psikolojik yaklaşımdır.

• Davranış modeli

  Davranış modeli, bireyin çevresel uyaranlara verdiği gözlemlenebilir tepkilerin düzenli örüntüsüdür; öğrenme ve pekiştirme yoluyla şekillenir.

• Davranış yaklaşımı

  Davranış yaklaşımı, psikolojide gözlemlenebilir ve ölçülebilir davranışlara odaklanan, içsel zihinsel süreçleri dışlayan bir kuramsal perspektiftir.

• Davranış stili

  Davranış stili, bireyin çevresiyle etkileşiminde sergilediği tutarlı ve karakteristik davranış örüntüleridir. Kişilik özellikleri, öğrenme geçmişi ve durumsal faktörlerin etkileşimiyle şekillenir.

• Davranış tarzı

  Davranış tarzı, bireyin çevresel uyaranlara karşı sergilediği tutarlı ve karakteristik tepki örüntüleridir. Kişilik, öğrenme ve durumsal faktörlerin etkileşimiyle şekillenir.

• Davranış biçimi

  Davranış biçimi, bir bireyin çevresel uyaranlara veya içsel durumlara verdiği gözlemlenebilir tepkilerin bütünüdür.

• Davranış şekli

  Davranış şekli, bir bireyin belirli durumlarda sergilediği gözlemlenebilir eylem ve tepkilerin bütünüdür; kişilik, öğrenme ve çevresel faktörlerin etkileşimiyle şekillenir.

• Davranış kalıbı

  Davranış kalıbı, bireyin belirli durumlarda tekrarladığı, öğrenilmiş veya içselleştirilmiş tutarlı eylem ve tepki dizisidir.

• Davranış deseni

  Davranış deseni, bir bireyin belirli durumlar karşısında tekrarlayan, tutarlı ve genellikle öğrenilmiş davranış biçimleridir.

• Davranış profili

  Bir bireyin belirli durumlarda sergilediği tutarlı davranış örüntülerini tanımlayan psikolojik bir değerlendirme aracıdır.

• Davranış envanteri

  Davranış envanteri, belirli bir davranışın sıklığını, şiddetini veya türünü ölçmek için kullanılan standart bir psikolojik değerlendirme aracıdır.

• Davranış testi

  Davranış testi, bireyin belirli bir durum veya uyarana karşı gösterdiği gözlemlenebilir eylemlerini ölçen psikolojik değerlendirme yöntemidir.

• Davranış ölçeği

  Davranış ölçeği, bireylerin belirli davranışlarını, tutumlarını veya kişilik özelliklerini sayısal veya kategorik olarak değerlendirmek için kullanılan standart bir psikolojik ölçüm aracıdır.

• Davranış listesi

  Davranış listesi, belirli bir amaca yönelik olarak sıralanmış, gözlemlenebilir ve ölçülebilir eylemlerin derlendiği yapılandırılmış bir envanterdir.

• Davranış kaydı

  Davranış kaydı, belirli bir davranışın sıklığını, süresini ve bağlamını sistematik olarak not etme yöntemidir. Klinik değerlendirme ve terapi sürecinde kullanılır.

• Davranış gözlemi

  Davranış gözlemi, bir bireyin eylemlerinin belirli bir ortamda sistematik olarak izlenmesi ve kaydedilmesidir.

• Davranış değerlendirmesi

  Davranış değerlendirmesi, bireyin gözlemlenebilir eylemlerini sistematik olarak ölçme ve analiz etme sürecidir; psikoterapide tanı, tedavi planlaması ve müdahale takibinde kullanılır.

• Davranış analizi

  Davranış analizi, çevresel etmenler ile davranış arasındaki ilişkiyi inceleyen, uygulamalı davranış analizi gibi müdahalelerin temelini oluşturan bilimsel bir yaklaşımdır.

• Davranış terapisi

  Davranış terapisi, öğrenme ilkelerine dayanarak istenmeyen davranışları değiştirmeyi amaçlayan bir psikoterapi yöntemidir.

• Davranış psikolojisi

  Davranış psikolojisi, gözlemlenebilir ve ölçülebilir davranışların çevresel uyaranlarla nasıl şekillendiğini inceleyen psikoloji dalıdır.

• Davranış geliştirme

  Davranış geliştirme, bireyin çevresiyle etkileşimi sonucu yeni beceriler veya alışkanlıklar kazanmasını sağlayan öğrenme sürecidir.

• Davranış değişikliği

  Davranış değişikliği, bireyin mevcut davranış kalıplarını bilinçli veya çevresel etkilerle dönüştürme sürecidir. Psikolojide, istenmeyen alışkanlıkların azaltılması veya yeni becerilerin kazanılması amacıyla kullanılır.

• Davranış bozukluğu

  Davranış bozukluğu, çocukluk ve ergenlik döneminde başkalarının temel haklarını ihlal eden, yaşına uygun olmayan yineleyici ve sürekli bir davranış örüntüsüdür.

• Davranış

  Davranış, bir organizmanın çevresel uyaranlara verdiği gözlemlenebilir ve ölçülebilir tepkilerdir. Psikolojide, içsel süreçlerin dışa vurumu olarak incelenir.

• Dahili motivasyon

  Dahili motivasyon, kişinin bir eylemi içsel tatmin, merak veya kişisel değerler nedeniyle gerçekleştirmesidir.

• D

  Duyarsızlaşma, bireyin kendine veya çevreye yabancılaşması, gerçeklik duygusunun kaybı olarak tanımlanan bir dissosiyatif belirtidir.