Davranışsal aktivasyon terapisi

Davranışsal aktivasyon terapisi, depresyon ve diğer duygu durum bozukluklarının tedavisinde kullanılan, bireyin kaçınma davranışlarını azaltarak olumlu pekiştireçlere maruz kalmasını artırmayı amaçlayan bir bilişsel-davranışçı terapi yaklaşımıdır. Temel varsayımı, depresyonun kişinin keyif aldığı veya başarı hissi veren etkinliklerden uzaklaşmasıyla derinleştiği; bu etkinliklerin yeniden planlanması ve uygulanmasıyla ruh halinin iyileşebileceğidir. Terapi, günlük rutinlerin, hedeflerin ve küçük adımların belirlenmesiyle yapılandırılır.

Belirtileri / Özellikleri

Bu terapi özellikle şu durumlarda etkilidir: sürekli düşük enerji, isteksizlik, sosyal geri çekilme, günlük işleri yapmada zorlanma, keyif alamama ve umutsuzluk. Terapi sırasında birey, etkinlik günlüğü tutar, yapmaktan kaçındığı eylemleri belirler ve bunları kademeli olarak programa dahil eder. Amaç, pasif ve kaçınmacı davranış kalıplarını kırarak olumlu pekiştireçlere erişimi artırmaktır.

Sebepleri / Mekanizması

Depresyonun davranışsal modeline göre, olumsuz yaşam olayları veya stresörler kişinin ödüllendirici etkinliklerden uzaklaşmasına neden olur. Bu kaçınma, kısa vadede rahatlama sağlasa da uzun vadede olumlu pekiştireçlerin azalmasıyla depresyonu sürdürür. Davranışsal aktivasyon terapisi, bu döngüyü kırmak için bireyin değerleri ve hedefleri doğrultusunda harekete geçmesini teşvik eder. Beyindeki ödül sistemi üzerinde olumlu etkiler yarattığı düşünülmektedir.

Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı

Depresyon belirtileri (üzüntü, ilgi kaybı, enerji düşüklüğü, uyku/iştah değişiklikleri) iki haftadan uzun sürüyorsa, günlük işlevselliği belirgin şekilde bozuyorsa veya intihar düşünceleri varsa mutlaka bir klinik psikoloğa veya psikiyatriste danışılması önerilir. Davranışsal aktivasyon terapisi, özellikle hafif-orta şiddette depresyonda ilk basamak tedavilerden biri olarak kullanılabilir.