Beden algısı bozukluğu

Beden algısı bozukluğu (body dysmorphic disorder, BDD), bireyin görünümünde algıladığı küçük veya var olmayan bir kusurla aşırı derecede meşgul olması ve bu durumun günlük işlevselliğini önemli ölçüde bozmasıyla tanımlanan bir ruh sağlığı bozukluğudur. DSM-5’te obsesif-kompulsif ve ilişkili bozukluklar altında sınıflandırılır. Bireyler sıklıkla cilt, saç, burun gibi belirli bölgelere odaklanır ve bu algılanan kusurları düzeltmek için ayna kontrolü, karşılaştırma veya kozmetik prosedürler gibi tekrarlayan davranışlar sergiler.

Belirtileri / Özellikleri

Beden algısı bozukluğunun temel belirtileri arasında görünümle ilgili sürekli ve rahatsız edici düşünceler, aynaya bakma veya kaçınma gibi zorlayıcı davranışlar, algılanan kusuru gizleme çabaları ve sosyal ortamlardan çekilme yer alır. Bireyler sıklıkla başkalarının kusurlarını fark ettiğini düşünür ve bu durum kaygı, utanç ve depresyona yol açabilir. Tanı için bu belirtilerin klinik olarak belirgin sıkıntıya veya işlevsellikte bozulmaya neden olması gerekir.

Sebepleri / Mekanizması

Beden algısı bozukluğunun nedenleri tam olarak bilinmemekle birlikte, biyolojik, psikolojik ve çevresel faktörlerin etkileşimi sonucu ortaya çıktığı düşünülmektedir. Genetik yatkınlık, beyin kimyasındaki dengesizlikler (özellikle serotonin sistemi), çocukluk döneminde yaşanan eleştiri veya istismar, toplumsal güzellik standartlarına maruz kalma ve mükemmeliyetçi kişilik özellikleri risk faktörleri arasında sayılabilir. Obsesif-kompulsif bozuklukla benzer nörobiyolojik temeller paylaştığı öne sürülmektedir.

Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı

Görünüşle ilgili endişeler günlük yaşamı, iş veya okul performansını, sosyal ilişkileri veya duygusal iyilik halini olumsuz etkiliyorsa, bir ruh sağlığı uzmanına danışılması önerilir. Özellikle aşırı ayna kontrolü, cilt yolma veya sürekli karşılaştırma gibi tekrarlayan davranışlar varsa, bu durum beden algısı bozukluğunun işareti olabilir. Psikolog veya psikiyatrist tarafından yapılacak değerlendirme ile uygun tedavi planı oluşturulabilir. Tedavide bilişsel davranışçı terapi ve seçici serotonin geri alım inhibitörleri etkili yöntemler arasındadır.