Afektif bozukluk
Afektif bozukluk, duygudurumda belirgin ve sürekli değişikliklerle karakterize edilen bir psikiyatrik bozukluk grubudur. Depresyon ve bipolar bozukluk bu grubun başlıca örnekleridir.
Afektif bozukluk, duygudurum bozuklukları olarak da bilinir ve kişinin duygusal durumunda belirgin, uzun süreli ve işlevselliği bozan değişikliklerle kendini gösterir. DSM-5 ve ICD-11 sınıflandırmalarında majör depresif bozukluk, bipolar bozukluk ve distimi gibi alt tipleri bulunur. Bu bozukluklar, kişinin günlük yaşamını, ilişkilerini ve işlevselliğini önemli ölçüde etkileyebilir.
Belirtileri / Özellikleri
Afektif bozuklukların belirtileri, bozukluğun türüne göre değişir. Depresif dönemlerde üzüntü, ilgi kaybı, enerji düşüklüğü, uyku ve iştah değişiklikleri, değersizlik hissi ve intihar düşünceleri görülebilir. Manik dönemlerde ise aşırı neşe, taşkınlık, az uyku ihtiyacı, hızlı konuşma, riskli davranışlar ve büyüklenme duygusu ortaya çıkar. Bu belirtiler en az bir hafta (manide) veya iki hafta (depresyonda) sürebilir.
Sebepleri / Mekanizması
Afektif bozuklukların nedenleri tam olarak bilinmemekle birlikte, genetik, biyolojik ve çevresel faktörlerin etkileşimi sonucu ortaya çıktığı düşünülmektedir. Beyindeki nörotransmitter dengesizlikleri (serotonin, dopamin, noradrenalin), hormonal değişiklikler ve stresli yaşam olayları tetikleyici rol oynayabilir. Ailede duygudurum bozukluğu öyküsü olan bireylerde risk artar.
Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı
Duygudurum değişiklikleri günlük işlevselliği belirgin şekilde etkiliyorsa, iki haftadan uzun sürüyorsa veya intihar düşünceleri varsa mutlaka bir klinik psikoloğa veya psikiyatriste danışılması önerilir. Erken tanı ve tedavi, hastalığın seyrini olumlu yönde etkileyebilir.