Şizofreni tanı kriterleri

Şizofreni tanı kriterleri, Amerikan Psikiyatri Birliği’nin Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı (DSM-5) ve Dünya Sağlık Örgütü’nün Uluslararası Hastalık Sınıflandırması (ICD-11) tarafından belirlenmiştir. Tanı için en az bir ay süreyle aşağıdaki belirtilerden ikisinin (veya daha fazlasının) bulunması gerekir: sanrılar, varsanılar, dağınık konuşma (örneğin, sık sık konudan sapma veya anlamsızlık), ileri derecede dağınık veya katatonik davranış, negatif belirtiler (duygusal küntlük, sosyal çekilme, konuşma azlığı gibi). Belirtilerin en az birinin sanrı, varsanı veya dağınık konuşma olması şarttır. Ayrıca, bozukluğun başlangıcından itibaren altı aylık bir dönemde işlevsellikte (iş, kişilerarası ilişkiler, öz bakım) belirgin bir düşüş görülmelidir.

Belirtileri / Özellikleri

Şizofreni belirtileri pozitif, negatif ve bilişsel olarak üç gruba ayrılır. Pozitif belirtiler arasında sanrılar (gerçek dışı inançlar), varsanılar (genellikle işitsel), dağınık düşünce ve davranış yer alır. Negatif belirtiler duygusal ifadede azalma, sosyal çekilme, motivasyon kaybı ve konuşma yoksulluğudur. Bilişsel belirtiler dikkat, hafıza ve yürütücü işlevlerde bozulmayı içerir. Belirtiler kişiden kişiye değişir ve zamanla dalgalanabilir.

Sebepleri / Mekanizması

Şizofreninin kesin nedeni bilinmemekle birlikte, genetik, biyolojik ve çevresel faktörlerin etkileşimi sonucu ortaya çıktığı düşünülmektedir. Dopamin ve glutamat gibi nörotransmitterlerdeki dengesizlikler, beyin yapısındaki anormallikler (örneğin, ventrikül genişlemesi) ve prenatal enfeksiyonlar, doğum komplikasyonları gibi çevresel stresörler risk faktörleri arasındadır. Ailede şizofreni öyküsü riski artırır.

Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı

Bir kişi sanrılar, varsanılar, dağınık konuşma veya davranış, sosyal çekilme, duygusal küntlük gibi belirtiler gösteriyorsa ve bu belirtiler günlük işlevselliği belirgin şekilde bozuyorsa, bir ruh sağlığı uzmanına (psikiyatrist veya psikolog) başvurulması önerilir. Erken tanı ve tedavi, hastalığın seyrini olumlu yönde etkileyebilir. Acil durumlarda (kendine veya başkasına zarar verme riski) derhal tıbbi yardım alınmalıdır.