Şema terapi nedir

Şema terapi, özellikle kronik ve yaygın psikolojik sorunlarda etkili olduğu kanıtlanmış, bilişsel davranışçı terapi, bağlanma teorisi, gestalt terapi ve psikodinamik yaklaşımları birleştiren bütüncül bir psikoterapi modelidir. Jeffrey Young tarafından geliştirilen bu yöntem, erken dönem uyumsuz şemalar (çocukluk ve ergenlikte oluşan, kişinin kendisi ve dünyayla ilgili olumsuz inanç kalıpları) ile bunlarla başa çıkmak için geliştirilen uyumsuz stratejileri (kaçınma, teslim olma, aşırı telafi) ele alır.

Belirtileri / Özellikleri

Şema terapinin odaklandığı temel özellikler arasında, bireyin sürekli olarak tekrarlayan olumsuz ilişki örüntüleri, yoğun duygusal tepkiler, düşük benlik saygısı, terk edilme korkusu, güvensizlik, yetersizlik hissi ve başkalarına bağımlılık gibi şemalar yer alır. Bu şemalar, kişinin yaşamının birçok alanında (iş, ilişkiler, sağlık) işlevselliğini bozar.

Sebepleri / Mekanizması

Erken dönem uyumsuz şemalar, genellikle çocukluk ve ergenlikte karşılanmamış temel duygusal ihtiyaçlar (güvenli bağlanma, özerklik, gerçekçi sınırlar, kendini ifade etme, spontanlık) sonucu oluşur. Travmatik deneyimler, ihmal, istismar veya ebeveynlerin aşırı koruyucu ya da eleştirel tutumları bu şemaların gelişiminde rol oynar. Şemalar, daha sonra benzer durumlarda tetiklenerek otomatik düşünce ve davranışlara yol açar.

Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı

Kişi, tekrarlayan olumsuz ilişki kalıpları, kronik depresyon veya kaygı, yeme bozuklukları, kişilik bozuklukları (özellikle borderline kişilik bozukluğu) gibi durumlarla başa çıkmakta zorlanıyorsa, şema terapi uygulayan bir klinik psikoloğa danışması önerilir. Özellikle diğer terapi yöntemlerinden yeterli fayda görmemiş bireyler için şema terapi etkili bir seçenek olabilir.