Ortoreksiya nedir
Ortoreksiya, sağlıklı beslenmeye aşırı takıntılı olma durumudur; kişi yalnızca 'temiz' veya 'doğru' olduğuna inandığı yiyecekleri tüketir ve bu takıntı sosyal, psikolojik işlevselliği bozar.
Ortoreksiya nervoza, sağlıklı beslenmeye yönelik patolojik bir takıntıyı tanımlar. Kişi, yediği yiyeceklerin saf, işlenmemiş ve ‘doğru’ olmasına aşırı odaklanır; bu durum günlük yaşamı, sosyal ilişkileri ve duygusal dengeyi olumsuz etkileyebilir. Ortoreksiya, resmi bir tanı kategorisi olmamakla birlikte, yeme bozuklukları spektrumunda değerlendirilir.
Belirtileri / Özellikleri
Ortoreksiya belirtileri arasında yiyeceklerin kalitesi ve içeriği hakkında sürekli düşünme, katı beslenme kurallarına uyma zorunluluğu, ‘sağlıksız’ kabul edilen yiyeceklerden kaçınma, sosyal etkinliklerde yemek yeme kaygısı ve yemek planlarına aşırı zaman ayırma yer alır. Kişi, beslenme kurallarını ihlal ettiğinde suçluluk veya kaygı hissedebilir.
Sebepleri / Mekanizması
Ortoreksiyanın gelişiminde mükemmeliyetçilik, kontrol ihtiyacı, sağlık kaygısı ve sosyal medyanın ‘temiz beslenme’ vurgusu gibi faktörler rol oynar. Ayrıca, kilo kontrolü veya kronik hastalık yönetimi gibi nedenlerle başlayan sağlıklı beslenme alışkanlıkları zamanla takıntıya dönüşebilir. Psikolojik olarak, kişinin öz-değerini beslenme alışkanlıklarına bağlaması da önemli bir mekanizmadır.
Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı
Ortoreksiya belirtileri günlük işlevselliği bozuyorsa, sosyal izolasyona yol açıyorsa veya kaygı, depresyon gibi duygusal sorunlar eşlik ediyorsa bir klinik psikoloğa danışılması önerilir. Erken müdahale, beslenme takıntısının yeme bozukluğuna dönüşmesini önleyebilir.