İhmal ve istismar türleri

İhmal ve istismar türleri, bireyin fiziksel, duygusal veya cinsel bütünlüğüne zarar veren, genellikle bakım veren kişi tarafından gerçekleştirilen eylem veya eylemsizliklerdir. Bu kavram, çocuk istismarı ve ihmali, yetişkin istismarı (özellikle yaşlı veya engelli bireyler) ve aile içi şiddet bağlamında ele alınır. Dünya Sağlık Örgütü ve DSM-5, istismar ve ihmali travmatik yaşantılar olarak sınıflandırır.

Belirtileri / Özellikleri

Fiziksel istismar: morluk, yanık, kırık gibi açıklanamayan yaralanmalar. Duygusal istismar: aşağılama, tehdit, izolasyon; çocukta içe kapanma veya saldırganlık. Cinsel istismar: genital bölgede yaralanma, cinsel içerikli davranışlara maruz kalma. Fiziksel ihmal: yetersiz beslenme, hijyen eksikliği, tıbbi bakımın aksatılması. Duygusal ihmal: ilgi ve sevgi yoksunluğu, bağlanma sorunları. Tıbbi ihmal: sağlık hizmetlerinin geciktirilmesi veya engellenmesi.

Sebepleri / Mekanizması

İstismar ve ihmalin nedenleri arasında bakım verenin stres düzeyi, madde bağımlılığı, ruh sağlığı sorunları, sosyal destek yoksunluğu ve geçmişte istismar öyküsü bulunur. Aile içi şiddet döngüsü, öğrenilmiş davranış kalıpları ve güç dengesizliği de etkili faktörlerdir. Çocuğun yaşı, engellilik durumu veya mizaç özellikleri riski artırabilir.

Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı

İstismar veya ihmal şüphesi durumunda derhal bir klinik psikoloğa, çocuk koruma birimine veya aile danışmanına başvurulmalıdır. Fiziksel yaralanmalar, ani davranış değişiklikleri, travma sonrası stres belirtileri (kabus, irkilme) veya gelişimsel gerilik gözlemlendiğinde uzman desteği alınması önerilir. İhmal edilen bireyin temel ihtiyaçlarının karşılanmaması durumunda da müdahale gereklidir.