Yeme bozuklukları türleri

Yeme bozuklukları, bireyin yeme davranışlarında, vücut ağırlığı ve şekline ilişkin algı ve tutumlarında belirgin bozulmalarla seyreden psikiyatrik rahatsızlıklardır. DSM-5 ve ICD-11’de sınıflandırılan başlıca türler arasında anoreksiya nervoza, bulimiya nervoza, tıkınırcasına yeme bozukluğu, kaçıngan/kısıtlı yiyecek alımı bozukluğu ve diğer tanımlanmış beslenme veya yeme bozuklukları yer alır. Bu bozukluklar fiziksel sağlık, psikososyal işlevsellik ve yaşam kalitesi üzerinde ciddi olumsuz etkilere yol açabilir.

Belirtileri / Özellikleri

Anoreksiya nervozada belirgin düşük vücut ağırlığı, kilo alma korkusu ve beden algısında bozulma görülür. Bulimiya nervozada tekrarlayan tıkınırcasına yeme atakları ve ardından kusma, laksatif kullanımı gibi telafi edici davranışlar vardır. Tıkınırcasına yeme bozukluğunda ise kontrol kaybı eşliğinde aşırı yeme atakları olur ancak telafi davranışı yoktur. Kaçıngan/kısıtlı yiyecek alımı bozukluğunda yeme reddi, kilo kaybı veya besin eksiklikleri ön plandadır.

Sebepleri / Mekanizması

Yeme bozukluklarının etiyolojisi çok faktörlüdür. Genetik yatkınlık, beyin kimyasındaki dengesizlikler (serotonin, dopamin), bireysel mizaç özellikleri (mükemmeliyetçilik, dürtüsellik), aile dinamikleri, toplumsal güzellik idealleri ve diyet yapma öyküsü gibi biyolojik, psikolojik ve sosyokültürel etmenler rol oynar. Travma, istismar ve duygu düzenleme güçlükleri de tetikleyici olabilir.

Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı

Yeme alışkanlıklarında belirgin değişiklik, aşırı kilo kaybı veya alma, yemekle ilgili takıntılı düşünceler, vücut şeklinden aşırı memnuniyetsizlik, tıkınırcasına yeme veya kusma gibi davranışlar varsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurulmalıdır. Erken müdahale iyileşme şansını artırır; tedavi edilmediğinde kalp ritmi bozuklukları, elektrolit dengesizlikleri, gastrointestinal sorunlar ve hatta ölüm gibi ciddi komplikasyonlar gelişebilir.