Yaygın anksiyete bozukluğu

Yaygın anksiyete bozukluğu (YAB), en az altı ay boyunca hemen her gün, çeşitli olay veya etkinlikler hakkında aşırı ve kontrol edilemeyen kaygı duyma ile tanımlanan kronik bir anksiyete bozukluğudur. Bu kaygı, gerçek tehdit düzeyiyle orantısızdır ve kişinin işlevselliğini önemli ölçüde etkiler. DSM-5’te ayrı bir tanı kategorisidir.

Belirtileri / Özellikleri

YAB’nin temel özelliği, en az altı ay süreyle, çeşitli olay veya etkinlikler hakkında aşırı kaygı ve endişe duymadır. Birey, kaygıyı kontrol etmekte güçlük çeker. Buna eşlik eden fiziksel belirtiler arasında huzursuzluk, çabuk yorulma, konsantrasyon güçlüğü, kas gerginliği ve uyku bozuklukları yer alır. Kaygı, genellikle iş, okul, sağlık, finans veya aile gibi günlük konulara odaklanır.

Sebepleri / Mekanizması

YAB’nin etiyolojisi çok faktörlüdür. Genetik yatkınlık, beyindeki nörotransmitter dengesizlikleri (özellikle GABA, serotonin ve norepinefrin) ve çevresel stresörler rol oynar. Bilişsel modeller, bireylerin belirsizliğe karşı düşük toleransı ve tehdit algısını abartma eğilimini vurgular. Ayrıca, erken dönem travmatik yaşantılar ve aşırı koruyucu ebeveynlik tarzı risk faktörleri arasındadır.

Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı

Kaygı ve endişe, en az altı aydır hemen her gün mevcutsa, kontrol edilemiyorsa ve iş, okul veya sosyal işlevselliği belirgin şekilde bozuyorsa, bir klinik psikoloğa veya psikiyatriste danışılması önerilir. Fiziksel belirtiler (kas gerginliği, uyku sorunları) eşlik ediyorsa ve kaygı başka bir tıbbi duruma bağlı değilse, profesyonel değerlendirme önemlidir.