Tutum

Tutum, psikolojide bir bireyin belirli bir nesne, kişi, olay veya duruma yönelik görece kalıcı olan duygu, düşünce ve davranış eğilimlerini ifade eden bir kavramdır. Tutumlar, sosyal psikolojinin temel konularından biridir ve bireylerin çevrelerine nasıl tepki vereceklerini şekillendirir. Tutumların üç bileşeni olduğu kabul edilir: bilişsel (inançlar ve düşünceler), duygusal (hisler ve duygular) ve davranışsal (eylem eğilimleri). Bu bileşenler birbirleriyle etkileşim halindedir ve tutumun bütününü oluşturur. Tutumlar, doğrudan deneyim, sosyal öğrenme, bilgi edinme ve kültürel aktarım yoluyla oluşur. Tutumlar her zaman davranışla tutarlı olmayabilir; bu durum bilişsel çelişki gibi kavramlarla açıklanır.

Özellikleri

Tutumların başlıca özellikleri arasında yön (olumlu veya olumsuz), yoğunluk (güçlü veya zayıf), merkeziyet (bireyin kimliğiyle ne kadar bağlantılı olduğu) ve erişilebilirlik (bilinç düzeyine ne kadar kolay geldiği) sayılabilir. Tutumlar genellikle kalıcıdır ancak yeni bilgiler veya deneyimlerle değişime açıktır. Örneğin, bir kişinin sağlıklı beslenmeye yönelik tutumu, bir hastalık deneyimi sonrasında olumlu yönde değişebilir. Tutumlar ayrıca örtük (bilinçdışı) ve açık (bilinçli) olarak da sınıflandırılabilir.

Sebepleri ve Mekanizması

Tutumların oluşumunda çeşitli psikolojik süreçler rol oynar. Doğrudan deneyim, bir nesneyle etkileşim sonucu olumlu veya olumsuz tutum geliştirilmesini sağlar. Sosyal öğrenme, başkalarının tutumlarını gözlemleyerek veya onlardan bilgi alarak tutum edinmeyi içerir. Ayrıca, klasik koşullanma (bir uyaranla olumlu/olumsuz duygu eşleşmesi) ve edimsel koşullanma (tutum ifadelerinin pekiştirilmesi) da tutum oluşumunda etkilidir. Bilişsel çelişki kuramına göre, tutumlar ve davranışlar arasındaki uyumsuzluk rahatsızlık yaratır ve birey bu çelişkiyi azaltmak için tutumunu değiştirebilir.

Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı

Tutumların kendisi bir patoloji olarak görülmez; ancak aşırı uç, katı veya gerçeklikle uyumsuz tutumlar (örneğin, belirli bir gruba karşı derin düşmanlık veya kendine yönelik aşırı olumsuz tutum) kişinin işlevselliğini bozuyorsa veya sıkıntıya yol açıyorsa profesyonel destek alınması önerilir. Özellikle tutumların depresyon, kaygı bozuklukları veya yeme bozuklukları gibi durumlarla ilişkili olduğu durumlarda klinik bir psikoloğa danışılması yararlı olabilir.