Somatoform bozukluklar

Somatoform bozukluklar, bireylerin fiziksel belirtiler (ağrı, yorgunluk, sindirim sorunları vb.) yaşadığı ancak bu belirtilerin kapsamlı tıbbi değerlendirmelere rağmen organik bir hastalıkla açıklanamadığı psikolojik durumlardır. Bu bozukluklar, kişinin günlük işlevselliğini ciddi şekilde etkileyebilir ve sıklıkla kaygı, endişe ve depresyonla ilişkilidir. DSM-5’te somatik semptom bozukluğu, hastalık kaygısı bozukluğu ve konversiyon bozukluğu gibi alt türler yer alır.

Belirtileri / Özellikleri

Somatoform bozuklukların temel özelliği, tekrarlayan ve ısrarcı fiziksel yakınmaların varlığıdır. Bu yakınmalar arasında baş ağrısı, sırt ağrısı, mide bulantısı, nefes darlığı, çarpıntı, uyuşma veya güçsüzlük sayılabilir. Belirtiler genellikle birden fazla organ sistemini etkiler ve zamanla değişkenlik gösterebilir. Kişiler, belirtileri için sürekli tıbbi yardım arar ancak yapılan testler normal çıkar. Bu durum, hem hasta hem de doktor için hayal kırıklığına yol açabilir.

Sebepleri / Mekanizması

Somatoform bozuklukların kesin nedeni bilinmemekle birlikte, psikolojik ve biyolojik faktörlerin etkileşimi sonucu ortaya çıktığı düşünülmektedir. Psikodinamik yaklaşıma göre, bastırılmış duygular (öfke, üzüntü) fiziksel belirtilerle ifade edilir. Bilişsel-davranışçı model ise, kişinin bedensel duyumları felaketleştirici yorumlaması ve bu duyumlara aşırı odaklanmasının belirtileri sürdürdüğünü öne sürer. Ayrıca, çocukluk döneminde yaşanan travmalar veya hastalıkla ilgili aşırı duyarlılık da risk faktörleri arasındadır.

Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı

Fiziksel belirtiler nedeniyle tekrarlayan doktor ziyaretleri yapılıyor, günlük aktiviteler engelleniyor veya belirtiler nedeniyle yoğun kaygı ve endişe yaşanıyorsa, bir ruh sağlığı uzmanına başvurulması önerilir. Psikoterapi (özellikle bilişsel-davranışçı terapi) ve gerektiğinde ilaç tedavisi, belirtilerin yönetilmesinde etkili olabilir. Erken müdahale, kronikleşmeyi önlemeye yardımcı olur.