Şizoid kişilik bozukluğu

Şizoid kişilik bozukluğu, bireyin sosyal ilişkilerden belirgin bir şekilde kopması, duygusal ifadesinde kısıtlılık ve yalnız aktiviteleri tercih etmesiyle tanımlanan bir kişilik bozukluğudur. DSM-5’te A kümesi (tuhaf/eksantrik) bozukluklar arasında yer alır. Bu bireyler genellikle yakın ilişkiler kurmak istemez veya bundan zevk almaz, soğuk ve mesafeli algılanır.

Belirtileri / Özellikleri

Başlıca belirtiler arasında: sosyal ilişkilerde ilgisizlik, yalnız aktiviteleri tercih etme, cinsel deneyimlere az ilgi, yakın arkadaş veya sırdaş eksikliği, eleştiri veya övgüye kayıtsızlık, duygusal soğukluk ve kısıtlı duygusal ifade yer alır. Bu belirtiler genellikle erken yetişkinlikte başlar ve çeşitli bağlamlarda görülür.

Sebepleri / Mekanizması

Kesin nedeni bilinmemekle birlikte, genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimi olduğu düşünülmektedir. Ailede şizofreni veya şizoid kişilik bozukluğu öyküsü riski artırabilir. Erken dönemde duygusal ihmal veya soğuk ebeveyn tutumları da katkıda bulunabilir. Beyindeki dopamin sistemi ve sosyal ödül mekanizmalarındaki farklılıklar araştırılmaktadır.

Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı

Şizoid kişilik bozukluğu olan bireyler genellikle rahatsızlık hissetmez ve yardım aramaz. Ancak işlevsellikte belirgin düşüş, depresyon veya kaygı eşlik ediyorsa klinik bir psikoloğa danışılması önerilir. Tedavide psikoterapi (özellikle bilişsel-davranışçı terapi) sosyal becerileri geliştirmeye yönelik olabilir.