Şema terapi tepkisi

Şema terapi tepkisi, bireyin erken dönem uyumsuz şemaları (EUS) ve baş etme stilleri doğrultusunda terapi sürecinde sergilediği duygusal, bilişsel ve davranışsal yanıtlardır. Bu kavram, şema terapide danışanın şemalarının tetiklenmesiyle ortaya çıkan kaçınma, teslim olma veya aşırı telafi gibi baş etme tepkilerini kapsar. Şema terapi tepkisi, terapötik ilişkide de kendini gösterebilir ve terapi sürecinin ilerlemesi için bu tepkilerin fark edilip yeniden yapılandırılması önemlidir.

Belirtileri / Özellikleri

Şema terapi tepkisi, üç ana baş etme stili altında incelenir: kaçınma (şemayı tetikleyen durumlardan uzak durma, duygusal uyuşma), teslim olma (şemanın doğru olduğunu kabul edip buna uygun davranma, pasiflik) ve aşırı telafi (şemanın tersini yaparak aşırı tepki verme, saldırganlık veya kontrolcülük). Bu tepkiler otomatik olarak ortaya çıkar ve bireyin temel duygusal ihtiyaçlarını karşılamasını engelleyebilir.

Sebepleri / Mekanizması

Şema terapi tepkisi, çocukluk döneminde karşılanmamış temel duygusal ihtiyaçlar (güven, özerklik, değer görme gibi) sonucu oluşan erken dönem uyumsuz şemalardan kaynaklanır. Bu şemalar, yetişkinlikte benzer durumlarla karşılaşıldığında otomatik olarak tetiklenir ve birey, çocuklukta geliştirdiği baş etme stratejilerini kullanır. Şema terapi tepkisi, bu stratejilerin terapi ortamında yeniden canlanmasıyla gözlemlenir.

Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı

Şema terapi tepkileri, günlük işlevselliği belirgin şekilde bozuyorsa, tekrarlayan ilişki sorunlarına yol açıyorsa veya kişinin duygusal iyilik halini olumsuz etkiliyorsa bir klinik psikoloğa danışılması önerilir. Özellikle şema tetiklendiğinde yoğun kaygı, öfke veya çaresizlik hissediliyorsa profesyonel destek almak faydalı olabilir.