Şema terapi modeli

Şema terapi modeli, özellikle kronik ve karakterolojik sorunları olan bireyler için geliştirilmiş, bilişsel-davranışçı, bağlanma, gestalt ve psikodinamik yaklaşımları entegre eden bir psikoterapi yöntemidir. Jeffrey Young tarafından oluşturulan bu model, temel olarak erken dönem uyumsuz şemalar (çocuklukta oluşan, kişinin kendisi ve dünyayla ilgili olumsuz inanç kalıpları) ve bu şemalarla başa çıkmak için geliştirilen uyumsuz başa çıkma stilleri üzerine odaklanır. Şema terapi, borderline kişilik bozukluğu, narsisistik kişilik bozukluğu, kronik depresyon ve yeme bozuklukları gibi durumlarda etkili olduğu kanıtlanmıştır.

Belirtileri / Özellikleri

Şema terapi modelinde, bireylerin yaşadığı sorunların temelinde erken dönem uyumsuz şemalar yatar. Bu şemalar; terk edilme, güvensizlik, duygusal yoksunluk, kusurluluk, başarısızlık, boyun eğicilik, yüksek standartlar gibi 18 farklı şema olarak sınıflandırılır. Her şema, kişinin duygu, düşünce ve davranışlarını otomatik olarak etkiler. Ayrıca, bireyler bu şemalarla başa çıkmak için üç ana stil geliştirir: teslim (şemaya uygun davranma), kaçınma (şemayı tetikleyen durumlardan uzak durma) ve aşırı telafi (şemanın tersini yaparak aşırı tepki verme).

Sebepleri / Mekanizması

Şema terapi modeline göre, erken dönem uyumsuz şemalar, çocukluk ve ergenlik döneminde karşılanmayan temel duygusal ihtiyaçlar (güvenli bağlanma, özerklik, kendini ifade etme, gerçekçi sınırlar vb.) sonucu oluşur. Travmatik deneyimler, ihmal, istismar veya aşırı koruyucu ebeveyn tutumları şemaların gelişiminde rol oynar. Şemalar, bireyin yaşam olaylarını yorumlama biçimini şekillendirir ve kişi, şemalarını doğrulayacak deneyimleri seçme eğilimindedir. Bu döngü, şemaların pekişmesine ve süreklilik kazanmasına yol açar.

Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı

Kişi, tekrarlayan ilişki sorunları, kronik düşük özgüven, yoğun utanç veya suçluluk duyguları, sürekli başarısızlık hissi, duygu düzenleme güçlüğü veya kişilik bozukluğu belirtileri yaşıyorsa şema terapi modeli kapsamında profesyonel yardım almayı değerlendirebilir. Özellikle uzun süreli psikoterapilere yanıt vermeyen, yaygın ve derinleşmiş sorunlar için şema terapi etkili bir seçenek olabilir. Bir klinik psikoloğa danışılması önerilir.