Paranoid kişilik bozukluğu

Paranoid kişilik bozukluğu (PKB), DSM-5’te A kümesi (tuhaf-eksantrik) kişilik bozuklukları arasında sınıflandırılan, erken yetişkinlik döneminde başlayan ve yaygın bir güvensizlik ile başkalarının niyetlerini kötü niyetli olarak yorumlama eğilimi ile kendini gösteren bir ruhsal durumdur. Bu bozukluğa sahip bireyler, çoğu zaman masum ya da dostça davranışları bile tehdit edici veya aşağılayıcı olarak algılar.

Belirtileri / Özellikleri

PKB’nin temel belirtileri arasında, yeterli kanıt olmaksızın başkalarının kendisini sömüreceğine, zarar vereceğine veya aldatacağına dair sürekli şüphe duyma; arkadaşlara, eşe veya iş arkadaşlarına karşı güvensizlik; masum yorumları veya olayları gizli tehditler olarak yorumlama; kin tutma ve hakaretleri affetmeme; karakter saldırısı olarak algılanan durumlara öfkeyle tepki verme; ve eşinin sadakatsizliği konusunda yersiz şüpheler yer alır.

Sebepleri / Mekanizması

PKB’nin kesin nedenleri tam olarak bilinmemekle birlikte, genetik yatkınlık ve erken dönem travmatik deneyimlerin (örneğin, ihmal, istismar veya aşırı eleştirel ebeveynlik) etkileşimi sonucu ortaya çıktığı düşünülmektedir. Bilişsel modele göre, bireyler başkalarının niyetlerini tehdit edici olarak algılamaya yönelik bir şema geliştirir ve bu şema, çevresel ipuçlarını yanlış yorumlamalarına yol açar.

Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı

Paranoid düşünceler ve güvensizlik kişinin iş, sosyal ilişkiler veya günlük işlevselliğini belirgin şekilde bozuyorsa, klinik bir psikoloğa veya psikiyatriste danışılması önerilir. PKB tanısı ancak bir ruh sağlığı uzmanı tarafından kapsamlı bir değerlendirme ile konulabilir. Tedavide psikoterapi (özellikle bilişsel davranışçı terapi) ve bazı durumlarda ilaç desteği kullanılabilir.