Panik atak önemi

Panik atak önemi, bireyin beklenmedik bir anda yoğun bir korku veya rahatsızlık hissi yaşamasıdır. Bu ataklar genellikle birkaç dakika içinde zirveye ulaşır ve çarpıntı, terleme, titreme, nefes darlığı, göğüs ağrısı, mide bulantısı, baş dönmesi, uyuşma veya gerçeklikten kopma hissi gibi fiziksel ve bilişsel belirtilerle seyreder. Panik ataklar, panik bozukluğun temel özelliği olmakla birlikte, diğer anksiyete bozuklukları, depresyon veya tıbbi durumlarla da ilişkili olabilir. Atakların tekrarlayıcı olması ve atak geçirme korkusu (beklenti anksiyetesi) kişinin yaşam kalitesini düşürebilir, sosyal izolasyona yol açabilir.

Belirtileri / Özellikleri

Panik atak, DSM-5’e göre aşağıdaki belirtilerden en az dördünün aniden ortaya çıkması ve 10 dakika içinde zirve yapmasıyla tanımlanır: çarpıntı, terleme, titreme, nefes darlığı, boğulma hissi, göğüs ağrısı, mide bulantısı, baş dönmesi, üşüme veya ateş basması, uyuşma veya karıncalanma, gerçek dışılık hissi (derealizasyon) veya kendine yabancılaşma (depersonalizasyon), kontrolü kaybetme veya çıldırma korkusu, ölüm korkusu. Ataklar beklenmedik (tetikleyici olmadan) veya durumsal (belirli bir uyaranla) olabilir.

Sebepleri / Mekanizması

Panik atakların kesin nedeni bilinmemekle birlikte, biyolojik, genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimi rol oynar. Beyindeki amigdala ve locus coeruleus gibi bölgelerin aşırı duyarlılığı, nörotransmitter dengesizlikleri (örneğin serotonin ve norepinefrin) ve solunum sistemi anormallikleri suçlanmaktadır. Ayrıca, travmatik yaşam olayları, kronik stres ve ailede panik bozukluk öyküsü riski artırır. Bilişsel modele göre, bedensel duyumların felaketleştirilmesi (örneğin çarpıntıyı kalp krizi olarak yorumlama) atakların şiddetlenmesine ve sıklaşmasına yol açar.

Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı

Panik ataklar sık tekrarlıyorsa (örneğin haftada bir veya daha fazla), atak geçirme korkusu nedeniyle günlük aktiviteler kısıtlanıyorsa (örneğin evden çıkamama, toplu taşıma kullanamama) veya kişi intihar düşünceleri yaşıyorsa mutlaka bir ruh sağlığı uzmanına başvurulmalıdır. Ayrıca, göğüs ağrısı, nefes darlığı gibi belirtiler ilk kez ortaya çıktığında kalp krizi gibi tıbbi acilleri dışlamak için acil servise gidilmelidir. Tedavide bilişsel davranışçı terapi (BDT) ve seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI) gibi ilaçlar etkili olabilir. Bir klinik psikoloğa danışılması önerilir.