Limbik sistem yaşam görmesi

Limbik sistem yaşam görmesi, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) başta olmak üzere bazı psikiyatrik durumlarda görülen, limbik sistemin aşırı duyarlı hale gelmesiyle kişinin geçmiş travmatik olayları sanki şu an oluyormuş gibi yeniden deneyimlemesidir. Bu durum, beynin duygu ve hafıza merkezi olan limbik sistemin (özellikle amigdala ve hipokampus) işlev bozukluğuyla ilişkilidir.

Belirtileri / Özellikleri

Kişi, travmatik anılara ait görüntüler, sesler veya bedensel duyumları istemsizce tekrar yaşar. Geçmiş olayın şimdiki zamana taşındığı hissiyle birlikte yoğun korku, çaresizlik veya öfke ortaya çıkar. Tetikleyiciler (örneğin bir koku, ses veya yer) bu yaşantıyı başlatabilir. Kişi genellikle olayın tekrarlandığını bilir ancak duygusal ve fizyolojik tepkilerini kontrol edemez.

Sebepleri / Mekanizması

Travma sırasında limbik sistem aşırı uyarılır ve hipokampus travmatik anıyı doğru şekilde işleyip zaman damgası vuramaz. Bu nedenle anı, şimdiki zamanla ilişkilendirilmeden depolanır. Amigdala ise sürekli tehdit algısı oluşturur. Sonuçta, tetikleyici bir uyaranla karşılaşıldığında limbik sistem geçmiş anıyı yeniden etkinleştirir ve kişi olayı ‘şimdi’ yaşıyormuş gibi hisseder.

Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı

Bu yaşantılar haftada birkaç kez tekrarlıyorsa, günlük işlevselliği bozuyorsa veya kişide kaçınma davranışlarına yol açıyorsa bir ruh sağlığı uzmanına danışılması önerilir. Özellikle TSSB tanısı alan bireylerde bu durum sık görülür ve EMDR, bilişsel davranışçı terapi gibi kanıta dayalı yöntemlerle tedavi edilebilir.