İş yerinde tükenmişlik sendromu

İş yerinde tükenmişlik sendromu, bireyin işle ilgili kronik strese maruz kalması sonucu gelişen, duygusal tükenme, işe karşı duyarsızlaşma ve kişisel başarı hissinde azalma ile kendini gösteren bir sendromdur. İlk kez 1970’lerde psikolog Herbert Freudenberger tarafından tanımlanmış olup, Dünya Sağlık Örgütü tarafından ICD-11’de işle ilgili bir olgu olarak sınıflandırılmıştır. Tükenmişlik, bireyin enerjisinin tükenmesi, işe yabancılaşma ve performans düşüklüğü ile ilişkilidir.

Belirtileri / Özellikleri

Belirtiler üç boyutta incelenir: Duygusal tükenme (yorgunluk, bitkinlik), duyarsızlaşma (işe, iş arkadaşlarına ve müşterilere karşı soğuma, alaycı tutum) ve kişisel başarıda azalma (yetersizlik hissi, verim düşüklüğü). Fiziksel belirtiler arasında baş ağrısı, uyku bozuklukları ve sindirim sorunları da görülebilir.

Sebepleri / Mekanizması

Başlıca nedenler arasında aşırı iş yükü, kontrol eksikliği, yetersiz ödüllendirme, adaletsizlik, değer çatışması ve sosyal destek yoksunluğu yer alır. Maslach ve Leiter’in modeline göre, bu altı alandaki uyumsuzluk tükenmişliğe yol açar. Stresle başa çıkma kaynaklarının tükenmesi, bireyin psikolojik dayanıklılığını azaltır.

Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı

Belirtiler işlevselliği belirgin şekilde etkilediğinde, sürekli yorgunluk, işe gitmekte zorlanma veya depresyon belirtileri eşlik ettiğinde bir klinik psikoloğa danışılması önerilir. Erken müdahale, tükenmişliğin ilerlemesini önleyebilir ve bireyin iş yaşam dengesini yeniden kurmasına yardımcı olabilir.