Panik bozukluk; herhangi bir neden olmadan ortaya çıkan, özellikle çarpıntı, nefes almanın yetersiz bulunması, boğazda tıkanıklık hissi, kontrolü yitirme ve ölüm korkularının eşlik ettiği panik nöbetleri ile birlikte seyreder. Panik nöbeti geçirmekte olan kişiler sanki kalp krizi geçiriyorlarmış gibi dehşetli dakikalar yaşarlar.
Panik Nöbetinde görülebilen belirtiler şunlardır:
· Taşikardi (Kalbin normalden fazla çarpması)
· Göğüs ağrısı, bazen sol kolda ağrı.
· Titreme, terleme; sıcak-soğuk basmaları.
· Baş dönmesi, göz kararması, baygınlık hissi.
· Bedende uyuşma ve karıncalanmalar.
· Olayları, nesneleri bir sis perdesinin arkasında görmek.
· Kontrolünü kaybetme ya da çıldırmaktan korkma.
· Bulantı yada karın ağrısı, midede şişkinlik ve gaz.
· Şiddetli ölüm korkusu.
· Kendine ve çevresine yabancılaşma hissi.
Amerika psikiyatri Birliği, panik nöbetini yukarıdaki; fiziksel ve ruhsal belirtilerden en az dördünün eşlik ettiği, herhangi bir dış uyarana bağlı olmaksızın ortaya çıkan bunaltı ve korku dalgası olarak tanımlamaktadır.
Panik Atak Hakkında Merak Edilenler
Panik atak, aniden başlayan ve genellikle 10 dakika içinde şiddetlenen yoğun korku veya rahatsızlık nöbetidir. Kişide çarpıntı, nefes darlığı, boğulma hissi, baş dönmesi, kontrolü kaybetme veya ölüm korkusu gibi hem fiziksel hem de psikolojik belirtilerle kendini gösterir. Bu ataklar beklenmedik anlarda, bazen uykuda bile ortaya çıkabilir ve kişiye gerçek bir fiziksel tehlike yaşıyormuş hissi verir.
Panik atak ve kalp krizi belirtileri (göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı) birbirine benzeyebilir, bu da korkuyu artırır. Önemli ayırt edici faktörler şunlardır: Kalp krizinde göğüs ağrısı genellikle baskı, sıkışma şeklindedir ve eforla artar, dinlenmekle hafifler. Panik atakta ise ağrı daha çok batıcı veya iğnelenme şeklindedir ve yer değiştirebilir. Kalp krizinde terleme soğuk ve nemliyken, panik atakta sıcak basması eşlik edebilir. Ancak bu ayırımı yapmak her zaman kolay değildir. İlk kez bu belirtileri yaşayan herkesin acil tıbbi değerlendirme için bir sağlık kuruluşuna başvurması hayati önem taşır. Tıbbi bir neden dışlandıktan sonra, bir psikolog veya psikiyatristten destek alınması önerilir.
Panik atak anında öncelikle bunun geçici bir durum olduğunu ve tehlikeli olmadığını kendinize hatırlatmaya çalışın. Bulunduğunuz yerde kalın ve mümkünse oturun. Nefesinize odaklanın; 4 saniyede derin bir nefes alın, 7 saniye tutun ve 8 saniyede yavaşça verin (4-7-8 tekniği). Çevrenizdeki somut nesnelere (örneğin bir duvarın rengi, bir ses) dikkatinizi vererek zihninizi meşgul edin. Atak geçene kadar burada kalacağınızı kabul edin, onunla savaşmaktan kaçının. Bu teknikler kısa vadede yardımcı olsa da, panik atakların tekrarlaması durumunda Mersin'de bir psikolog ile terapi sürecine başlamak kalıcı bir çözüm için en etkili yoldur.
Evet, panik atak ve panik bozukluğun tedavisi oldukça etkilidir ve mümkündür. Tedavi genellikle iki ana yoldan ilerler: Psikoterapi ve gerektiğinde ilaç tedavisi. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), panik bozuklukta altın standart kabul edilen ve en çok araştırılmış psikoterapi yöntemidir. Bu terapi, paniğe yol açan düşünce kalıplarını değiştirmeyi ve korkulan bedensel duyumlara (çarpıntı, nefes darlığı) alışmayı (maruz bırakma) sağlar. Tedavi sürecinde bir psikiyatrist ve psikolog birlikte çalışabilir. Düzenli terapi seansları ile kişiler panik atakları kontrol altına almayı ve yaşam kalitelerini geri kazanmayı öğrenirler.
Panik atak geçiren birinin yanında sakin kalmak çok önemlidir. Ona güvende olduğunu, yanında olduğunuzu söyleyin ve sakin, yumuşak bir ses tonuyla konuşun. 'Sakinleş' veya 'geçer' gibi emir kipli cümleler kurmak yerine, 'Buradayım, seninleyim. Bu his geçecek, birlikte nefes alıp verelim' gibi destekleyici ifadeler kullanın. Onu derin ve yavaş nefes almaya teşvik edin, siz de birlikte nefes egzersizi yapabilirsiniz. Ortamın havalandırıldığından emin olun. Atak sırasında kişiyi sorgulamak veya mantıklı açıklamalar yapmaya çalışmak işe yaramaz. Atak geçtikten sonra, profesyonel bir destek (psikolog veya psikiyatrist) alması için onu teşvik edin ve bu süreçte yanında olacağınızı hissettirin.
Tedavi edilmediği takdirde panik ataklar tekrarlayabilir ve panik bozukluğa dönüşebilir. Önlemenin en temel yolu, altta yatan nedenleri anlamak ve baş etme becerileri geliştirmek için bir uzmandan destek almaktır. Düzenli psikoterapi seansları bu konuda en etkili yöntemdir. Bunun yanı sıra, düzenli egzersiz (özellikle yoga, yürüyüş), dengeli beslenme, kafein ve alkol tüketimini sınırlandırma, uyku düzenine dikkat etme ve stres yönetimi tekniklerini (mindfulness, nefes egzersizleri) öğrenmek atak sıklığını ve şiddetini azaltmaya yardımcı olur. Unutulmamalıdır ki, panik atak bir zayıflık işareti değil, tedavi edilebilir bir sağlık durumudur.